Tổng quan về bệnh động mạch ngoại biên (PAD)

Bệnh động mạch ngoại biên hay còn gọi là động mạch ngoại vi là tình trạng bệnh lý khi lòng động mạch bị co hẹp, dẫn đến máu lưu thông xuống các chi bị hạn chế. Thông thường, đây là một trong những biến chứng của bệnh xơ vữa động mạch. Khi phát triển bệnh động mạch ngoại biên (PAD), tứ chi – thường là đôi chân, không nhận được đủ lưu lượng máu để theo kịp với nhu cầu. Điều này gây ra các triệu chứng, đặc biệt là chân đau khi đi bộ (claudication). Ngoài ra bệnh còn có thể là hậu quả của loạn sản xơ cơ, viêm động mạch và huyết khối. Bệnh nhân thường xuyên bị đau khi cử động các chi, dẫn đến hạn chế vận động, làm giảm chất lượng cuộc sống. Người bệnh còn có nguy cơ cao bị nhồi máu cơ tim, đột quỵ và tử vong. Trong các trường hợp nặng, nếu không được chữa trị sẽ dẫn đến u xơ, hoại tử, đoạn chi.

Bệnh động mạch ngoại biên cũng có khả năng là dấu hiệu của một sự tích tụ chất béo trong động mạch (xơ vữa động mạch). Tình trạng này có thể làm giảm lưu lượng máu đến tim và não, cũng như đôi chân. Thông thường, có thể điều trị bệnh động mạch ngoại vi thành công do bỏ thuốc lá, tập thể dục và ăn một chế độ ăn uống khỏe mạnh. Sau đây, bài viết này giới thiệu về tổng quan về bệnh động mạch ngoại biên (PAD).

benh-dong-mach-ngoai-bien-1

Nguyên nhân gây ra bệnh

Bệnh động mạch ngoại vi thường là do xơ vữa động mạch. Trong xơ vữa động mạch, mảng mỡ bám tích tụ trong thành động mạch và giảm lưu lượng máu.

Mặc dù tim thường là trọng tâm cuộc thảo luận của xơ vữa động mạch, bệnh này có thể và thường không ảnh hưởng đến động mạch ở khắp cơ thể. Khi nó xảy ra ở các động mạch cung cấp máu cho tay chân, nó gây ra bệnh động mạch ngoại vi.

Ít gặp hơn, nguyên nhân của PAD có thể là viêm mạch máu, tổn thương đến tay chân, giải phẫu học bất thường của dây chằng hoặc cơ, hoặc tiếp xúc với bức xạ.

Bệnh thường gặp ở độ tuổi trên 70. Tuy nhiên, độ tuổi mắc bệnh có thể sớm hơn rất nhiều (50-60 tuổi) với những người có các yếu tố nguy cơ xơ vữa khác như:

–   Hút thuốc lá hoặc đã từng hút thuốc lá.

–    Bị tiểu đường typ 2.

–    Có tiền sử mắc đau tim, đột quỵ hay thiếu máu não thoáng qua.

–    Hàm lượng cholesterol cao.

–    Tăng huyết áp.

Triệu chứng bệnh động mạch ngoại biên

–   Đi khập khiễng do đau bắp chân khi đi lại. Cơn đau có thể giảm khi dừng lại nghỉ ngơi.

–   Trong trường hợp bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường, là người cao tuổi hay những người bị di chứng thần kinh, ít vận động sẽ không biểu hiện triệu chứng lâm sàng.

–   Khi bệnh trở nặng có thể thấy chân tím tái, tê, yếu hay liệt chân.

Trong khi nhiều người bị bệnh động mạch ngoại vi có triệu chứng nhẹ hoặc không có, một số người bị đau chân khi đi bộ (claudication).

Các triệu chứng bao gồm đau cơ hoặc chuột rút ở chân hoặc cánh tay, kích hoạt bởi các hoạt động như đi bộ, nhưng biến mất sau một vài phút nghỉ ngơi. Các vị trí của cơn đau phụ thuộc vào vị trí của các động mạch bị tắc hay hẹp. Đau khối cơ chắc là phổ biến nhất.

Các mức độ nghiêm trọng của đau chân liên tục khi đi bộ rất khác nhau, từ khó chịu nhẹ đến đau. Đau chân khi đi bộ nặng liên tục có thể làm cho đi bộ hoặc các loại hoạt động thể chất khó khăn.

Triệu chứng bệnh động mạch ngoại biên bao gồm:

Đau rút ở đùi, hông hoặc cơ bắp chân sau khi hoạt động, như đi bộ hoặc leo cầu thang.

Chân bị tê hoặc yếu.

Lạnh ở vùng thấp của chân hoặc bàn chân, đặc biệt là khi so sánh với chân khác.

Đau ngón chân, bàn chân hoặc vết thương chân không lành.

Sự thay đổi màu sắc của chân.

Rụng lông hoặc lông tăng trưởng chậm hơn trên đôi chân.

Chậm phát triển móng chân.

Da chân sáng bóng.

Không có mạch hoặc mạch yếu ở chân hoặc bàn chân.

Rối loạn cương dương ở nam giới.

Nếu bệnh động mạch ngoại vi tiến triển, đau đớn thậm chí có thể xảy ra khi đang nghỉ hoặc khi nằm (đau thiếu máu cục khi nghỉ). Nó có thể đủ mạnh để phá vỡ giấc ngủ. Treo chân trên cạnh giường hoặc đi bộ quanh phòng có thể tạm thời giảm cơn đau.

Nếu đau chân, tê hay các triệu chứng khác, không ghi nhận chúng như là một phần bình thường của tuổi già. Gọi cho bác sĩ và làm một cuộc hẹn.

Ngay cả khi không có triệu chứng của bệnh động mạch ngoại vi, có thể cần phải được kiểm tra nếu:

Trên 70 tuổi.

Trên 50 tuổi và có tiền sử bệnh tiểu đường hoặc hút thuốc lá.

Dưới 50 tuổi nhưng bị bệnh tiểu đường và các yếu tố nguy cơ bệnh động mạch khác, chẳng hạn như béo phì hoặc tăng huyết áp.

benh-dong-mach-ngoai-bien

Chẩn đoán bệnh động mạch ngoại biên

–  Đo chỉ số ABI hoặc TBI.

–  Đo HA từng đoạn chi.

–  Ghi thể tích mạch.

–  Siêu âm Doppler, Duplex.

–  Cộng hưởng từ mạch máu.

Điều trị bệnh động mạch ngoại biên

–  Dừng hút thuốc lá.

–  Thực hiện chế độ ăn nhiều chất xơ, ít chất đạm và cholesterol.

–  Giảm cân trong trường hợp bệnh nhân thừa cân.

–   Tích cực vận động, có các bài tập thể dục hợp lý và phù hợp. Có thể đi trên thảm lăn hoặc đi bộ bình thường, khi xuất hiện triệu chứng đau thì nghỉ đến khi hết đau. Tập khoảng 30-60 phút, 3 lần/tuần và tập liên tục trong 3 tháng.

–   Kiểm soát đường huyết, huyết áp, nồng độ cholesterol. Các chỉ số cần kiểm soát như: HbA1C (6-7%.); LDL (<100mg/dL); HDL, huyết áp (140/90mmHg).

–   Các thuốc điều trị triệu chứng chỉ có Cilostazol và Naftidrofuryl.

–   Bệnh nhân có thể được kê một số loại thuốc khác để giảm huyết áp và nồng độ cholesterol, giảm mỡ máu, chữa tiểu đường và chống tập kết tiểu cầu.

–   Điều trị bằng phương pháp phẫu thuật như mở thông mạch máu bị tắc; tạo hình mạch đặt stent; cắt bỏ khối tắc nghẽn; bắc cầu động mạch ngoại biên…

Trên đây là những thông tin giúp bạn tìm hiểu chung về bệnh động mạch ngoại biên để các bạn có thể tự bảo vệ bản thân và những người thân yêu quanh mình, giúp phát hiện ra bệnh sớm và có hướng xử trí điều trị thích hợp, mau khỏi bệnh.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Nhiều người có thể quản lý các triệu chứng của bệnh động mạch ngoại vi và ngăn chặn sự tiến triển của bệnh thông qua việc thay đổi lối sống, đặc biệt là bỏ hút thuốc. Để ổn định hoặc cải thiện PAD:

Ngưng hút thuốc lá. Hút thuốc góp phần co thắt và thiệt hại các động mạch và là một yếu tố nguy cơ quan trọng cho sự phát triển PAD và ngày càng tồi tệ. Nếu hút thuốc, bỏ hút thuốc là điều quan trọng nhất có thể làm để giảm nguy cơ biến chứng.

Tập thể dục. Đây là một thành phần quan trọng. Thành công trong điều trị của PAD thường được đo lường bằng cách có thể đi bộ xa mà không đau đớn. Tập thể dục thích hợp giúp cơ bắp sử dụng oxy hiệu quả hơn. Bác sĩ có thể giúp phát triển một kế hoạch tập thể dục thích hợp.

Ăn chế độ ăn uống khỏe mạnh. Một chế độ ăn uống cho sức khỏe tim ít chất béo bão hòa có thể giúp kiểm soát huyết áp và mức cholesterol. Chế độ ăn uống giàu chất dinh dưỡng – như vitamin A, B-6, C và E, folate, chất xơ; và axit béo omega 3 – liên kết với một tỷ lệ thấp hơn của bệnh động mạch ngoại vi.

Một số thuốc tránh lạnh. Biện pháp khắc phục lạnh có chứa pseudoephedrin (Advil lạnh và Sinus, Aleve, Claritin-D, Sudafed, Tylenol lạnh, Zyrtec-D, những loại khác), lạnh co mạch máu và có thể làm tăng triệu chứng PAD.

Chăm sóc bàn chân

Ngoài các đề xuất trên, chăm sóc cho đôi chân tốt. Những người bị bệnh động mạch ngoại vi, đặc biệt là những người cũng bị bệnh tiểu đường, có nguy cơ các vết loét trên cẳng chân và bàn chân kém lành. Máu lưu thông nghèo nàn có thể trì hoãn hoặc ngăn ngừa chữa lành vết thương phù hợp và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Thực hiện theo lời khuyên này để chăm sóc cho đôi chân:

Rửa chân hàng ngày, lau khô kỹ lưỡng và dưỡng ẩm thường xuyên để ngăn chặn vết nứt có thể dẫn đến nhiễm trùng. Không dưỡng ẩm giữa các ngón chân, tuy nhiên, vì điều này có thể khuyến khích tăng trưởng nấm.

Mang giày vừa vặn và tất khô.

Kịp thời điều trị bệnh nhiễm nấm bàn chân.

Hãy cẩn thận khi cắt tỉa móng tay.

Tránh đi chân trần.

Đi khám bác sĩ khi các dấu hiệu đầu tiên của một cơn đau hoặc tổn thương da.

Phòng chống

Cách tốt nhất để ngăn chặn đau chân là duy trì một lối sống lành mạnh. Điều đó có nghĩa là:

Bỏ hút thuốc lá nếu hút thuốc.

Nếu bị tiểu đường, giữ đường huyết trong mức kiểm soát tốt.

Tập thể dục thường xuyên. Mục tiêu 30 phút ít nhất ba lần một tuần sau khi đã được bác sĩ OK.

Hạ cholesterol và mức huyết áp, nếu cần thiết.

Ăn thức ăn có ít chất béo bão hòa.

Duy trì trọng lượng khỏe mạnh.

Bệnh động mạch ngoại biên (PAD) là một vấn đề tuần hoàn phổ biến trong đó động mạch thu hẹp làm giảm lưu lượng máu đến tay chân. Bài trên nói về tổng quan về bệnh động mạch ngoại biên (PAD). Hy vọng bài viết cung cấp đầy đủ thông tin đến với bạn.

Tổng hợp

 

Google+Facebook