Nguyên nhân, biện pháp điều trị bệnh viêm tai giữa

Viêm tai giữa là tình trạng viêm toàn bộ hệ thống hòm nhĩ và xương chũm, thường có tạo dịch trong hòm nhĩ. Dịch này có thể nhiễm trùng hoặc vô trùng

Viêm tai thường gây đau đớn vì viêm nhiễm và tích tụ các chất dịch trong tai giữa bởi vì nhiễm trùng tai thường rõ ràng, điều trị thường bắt đầu với quản lý đau và giám sát các vấn đề. Nhiễm trùng tai ở trẻ sơ sinh và các trường hợp nặng nói chung yêu cầu thuốc kháng sinh. Các vấn đề dài hạn liên quan đến nhiễm trùng tai, dịch dai dẳng trong tai giữa, nhiễm trùng hoặc nhiễm trùng dai dẳng thường xuyên có thể gây ra vấn đề và các biến chứng nghiêm trọng khác.

Viêm tai giữa cấp là dạng viêm tai thường gặp nhất, đặc biệt là ở trẻ nhỏ do cấu trúc tai chưa được hoàng thiện. Nếu không có biện pháp chữa trị kịp thời và tích cực, viêm tai giữa cấp có thể trở thành viêm tai giữa mãn tính hay các biến chứng nguy hiểm như viêm màng não, áp xe não, viêm tắc tĩnh mạch bên hay liệt dây VII ngoại vi.

Một số nguyên nhân chủ yếu dẫn tới viêm tai giữa

Đối với trẻ em: Viêm tai giữa thường gây ra bởi vi khuẩn hoặc vi rút. Đây là dạng viêm cấp do nhiễm trùng hay do ứ đọng dịch trong vòm tai. Viêm tai giữa ở trẻ em có thể hình thành do 1 số tác nhân sau:

– Viêm tai giữa thường đi kèm hoặc đi sau 3 bệnh phổ biến: Viêm họng cấp, viêm mũi cấp và viêm amiđan cấp. Vi khuẩn từ các ổ viêm này lây lan dần lên tai gây ra bệnh. 

– Do cấu tạo vòi nhĩ ở trẻ em ngắn, khẩu kính to hơn so với người lớn nên vi khuẩn cũng sẽ dễ dàng lan lên tai giữa, nhất là khi em bé nằm ngửa và khóc.

– Hệ thống niêm mạc đường hô hấp nhạy cảm, dễ tiết dịch do phản ứng với các kích thích làm ứ dịch nhiều trong tai gây viêm tai giữa.

– Nước đọng trong tai khi tắm cũng có khả năng gây ra bệnh.

Đối với người lớn: Do lúc này cấu trúc tai đã phát triển hoàn thiện nên hiếm gặp các nguyên nhân gây viêm tai giữa như trẻ nhỏ. Thông thường với người lớn viêm tai chủ yếu do một số nguyên nhân sau:

– Viêm tai giữa từ nhỏ chưa được điều trị triệt để dần thành viêm tai giữa mãn tính.

– Do dùng vật cứng, nhọn hay dùng chung các dụng cụ ngoáy tai làm tai bị tổn thương hay nước bẩn có điều kiện xâm nhập vào tai.

– Viêm từ tai ngoài hoặc biến chứng từ một số bệnh như viêm mũi, viêm xoang

viem-tai-giua-1

Triệu chứng của bệnh viêm tai giữa

Sau đây là một số những triệu chứng thường gặp khi bị viêm tai giữa

Với trẻ em: Các triệu chứng thường gặp ở trẻ em bao gồm đau tai nhất là khi nằm xuống, sốt, nhức đầu, khó nghe hoặc phản ứng với âm thanh, khó ngủ và cáu kỉnh hởn bình thường, thoát dịch chất lỏng từ tai…

Với người lớn: Đau tai, giảm thính giác, thoát dịch chất lỏng từ tai, đau họng…

Yếu tố nguy cơ

Yếu tố nguy cơ nhiễm trùng tai bao gồm:

Tuổi. Trẻ em trong độ tuổi từ 6 tháng đến 2 năm là dễ bị nhiễm trùng tai vì kích thước và hình dạng của ống Eustachian và vì kém phát triển hệ thống miễn dịch.

Nhóm chăm sóc trẻ em. Trẻ em được chăm sóc ở những nhóm có nhiều khả năng có được cảm lạnh và viêm tai hơn so với những trẻ em ở nhà, bởi vì tiếp xúc với bệnh nhiễm trùng nhiều hơn, chẳng hạn như cảm lạnh thông thường.

Trẻ sơ sinh bú. Em bé uống chai, đặc biệt là khi nằm xuống có xu hướng bị nhiễm trùng tai nhiều hơn em bé bú sữa mẹ.

Yếu tố mùa vụ. Viêm tai giữa phổ biến nhất trong mùa thu và mùa đông khi cảm lạnh và cúm phổ biến. Những người bị dị ứng theo mùa có thể có nguy cơ nhiễm trùng tai trong thời gian phấn hoa theo mùa cao.

Chất lượng không khí nghèo. Tiếp xúc với khói thuốc lá hoặc mức độ cao của ô nhiễm không khí có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tai.

Lịch sử gia đình. Đứa trẻ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng tai nếu một thành viên khác của gia đình đã có bệnh nhiễm trùng tai.

Dân tộc. Những người da đỏ có tăng nguy cơ nhiễm trùng tai.

benh-u-tai

Các biến chứng

Hầu hết các bệnh nhiễm trùng tai không gây ra các biến chứng lâu dài. Nhiễm trùng thường xuyên hay kéo dài và tích tụ chất lỏng liên tục có thể dẫn đến một số biến chứng nghiêm trọng:

Khiếm thính. Nghe kém đến và đi khá phổ biến với một nhiễm trùng tai, nhưng nó thường trở lại bình thường sau khi bị nhiễm được loại bỏ. Nhiễm trùng dai dẳng hoặc chất lỏng liên tục trong tai giữa có thể dẫn đến việc mất thính giác nhiều hơn đáng kể. Nếu có một số thiệt hại vĩnh viễn đến màng nhĩ hoặc cấu trúc tai giữa khác, vĩnh viễn mất thính lực có thể xảy ra.

Chậm nói hoặc chậm phát triển. Nếu nghe tạm thời hoặc vĩnh viễn kém ở trẻ sơ sinh và trẻ mới biết đi, có thể bị chậm trễ nói, kỹ năng xã hội và phát triển.

Lây lan của nhiễm trùng. Nếu không điều trị nhiễm trùng hoặc nhiễm trùng mà không đáp ứng tốt với điều trị có thể lây lan sang các mô lân cận. Nhiễm trùng hình vú, lồi xương sau tai được gọi là mastoiditis. Nhiễm trùng này có thể dẫn đến thiệt hại cho xương và hình thành các u nang chứa đầy mủ. Hiếm khi, nhiễm trùng nghiêm trọng tai giữa lây lan đến các mô khác trong hộp sọ bao gồm cả bộ não.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Bác sĩ thường có thể chẩn đoán bị nhiễm trùng tai hoặc bệnh khác dựa trên các triệu chứng mô tả và kiểm tra tương đối đơn giản. Các bác sĩ có thể sẽ sử dụng một dụng cụ sáng để nhìn vào tai, cổ họng thông qua mũi. Cũng sẽ nghe hơi thở của con quý vị với một ống nghe.

Soi tai khí nén

Một công cụ gọi là soi tai khí nén thường là công cụ chỉ bác sĩ chuyên ngành cần phải thực hiện một chẩn đoán bị nhiễm trùng tai. Dụng cụ này cho phép các bác sĩ tìm trong các tai và đánh giá bao nhiêu chất lỏng có thể có phía sau màng nhĩ. Với soi tai khí nén, bác sĩ nhẹ nhàng cho không khí chống lại màng nhĩ. Thông thường, thổi không khí sẽ làm cho màng nhĩ di chuyển. Nếu tai giữa chứa đầy chất lỏng, bác sĩ sẽ thấy ít hoặc không có chuyển động của màng nhĩ.

Thêm các xét nghiệm

Bác sĩ có thể thực hiện các xét nghiệm chẩn đoán khác nếu có bất kỳ nghi ngờ về chẩn đoán, nếu không trả lời cho phương pháp điều trị trước đó hoặc nếu có những vấn đề khác liên tục hoặc nghiêm trọng.

Tympanometry. Thử nghiệm này đo chuyển động của màng nhĩ. Các thiết bị điều chỉnh áp suất không khí trong kênh, do đó gây ra di chuyển màng nhĩ. Thiết bị định lượng màng nhĩ di chuyển như thế nào và cung cấp một biện pháp gián tiếp của áp suất bên trong tai giữa.

Acoustic reflectometry. kiểm tra này cho thấy bao nhiêu âm thanh phát ra từ một thiết bị được phản xạ trở lại từ màng nhĩ, một biện pháp gián tiếp của chất dịch trong tai giữa. Thông thường màng nhĩ hấp thụ hầu hết các âm thanh. Tuy nhiên, áp lực nhiều hơn có từ các chất dịch trong tai giữa, màng nhĩ sẽ phản ánh âm thanh nhiều hơn.

Tympanocentesis. Hiếm khi, bác sĩ có thể sử dụng một ống nhỏ xuyên qua màng nhĩ để dẫn lưu dịch từ tai giữa, một thủ tục gọi là tympanocentesis. Các xét nghiệm để xác định các tác nhân lây nhiễm trong chất lỏng, có thể có lợi nếu bị nhiễm trùng đã không phản ứng tốt với phương pháp điều trị trước đó.

Các xét nghiệm. Nếu con quý vị đã bị nhiễm trùng tai hoặc sự tích tụ chất lỏng liên tục kéo dài trong tai giữa, bác sĩ có thể giới thiệu đến một chuyên gia, liệu pháp lời nói hay trị liệu phát triển cho các bài kiểm tra nghe, kỹ năng nói, hiểu ngôn ngữ hoặc khả năng phát triển.

Phương tiện chẩn đoán

Viêm tai giữa cấp tính. Việc chẩn đoán viêm tai – thường viết tắt cho viêm tai giữa cấp tính. Bác sĩ có thể chẩn đoán này nếu người đó quan sát các dấu hiệu của chất dịch trong tai giữa, nếu có những dấu hiệu hoặc triệu chứng của nhiễm trùng và nếu có triệu chứng tương đối bất ngờ.

Viêm tai giữa với tràn dịch. Nếu chẩn đoán là viêm tai giữa với tràn dịch, các bác sĩ đã tìm thấy bằng chứng của chất dịch trong tai giữa, nhưng hiện nay không có dấu hiệu hoặc triệu chứng của nhiễm trùng.

Viêm tai giữa mạn tính mủ. Nếu bác sĩ cho một chẩn đoán viêm tai giữa mạn tính mủ, họ đã tìm thấy một nhiễm trùng tai dai dẳng đã dẫn đến rách hoặc thủng màng nhĩ.

viem-tai-giua-1

Phương pháp điều trị và thuốc

Hầu hết các bệnh nhiễm trùng tai không cần điều trị bằng kháng sinh. Cái gì tốt nhất phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm cả tuổi trẻ  và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng.

Một cách tiếp cận theo dõi

Các triệu chứng của bệnh nhiễm trùng tai thường cải thiện trong vài ngày đầu, và hầu hết các bệnh nhiễm trùng tự cải thiện trong vòng 1 – 2 tuần mà không cần điều trị. Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ và Học viện bác sĩ gia đình Mỹ giới thiệu cách tiếp cận theo dõi đối với 48 đến 72 giờ đầu tiên cho bất cứ ai khỏe mạnh và là người:

Sáu tháng đến 2 tuổi có triệu chứng nhẹ và chẩn đoán không chắc chắn.

Hơn 2 tuổi với các triệu chứng nhẹ hoặc chẩn đoán không chắc chắn.

Điều trị đau

Bác sĩ sẽ tư vấn cho phương pháp điều trị để giảm bớt đau đớn từ một nhiễm trùng tai. Đây có thể bao gồm:

Nén ấm. Đặt một khăn mặt, ấm ẩm trong tai bị ảnh hưởng có thể làm giảm đau.

Thuốc giảm đau. Bác sĩ có thể tư vấn cho việc sử dụng acetaminophen toa hoặc ibuprofen để giảm đau. Sử dụng thuốc theo hướng dẫn trên nhãn. Bởi vì aspirin có liên quan với hội chứng Reye, cẩn thận khi đưa aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Mặc dù aspirin được phê duyệt để sử dụng trong trẻ em trên 2 tuổi, trẻ em và thanh thiếu niên phục hồi từ bệnh thủy đậu hoặc các triệu chứng giống như bệnh cúm không bao giờ nên dùng aspirin. Nói chuyện với bác sĩ nếu có thắc mắc.

Thuốc nhỏ tai. Thuốc nhỏ tai toa như Benzocain – antipyrine có thể cung cấp giảm đau. Đặt liều khuyến cáo trong tai của trẻ trong khi nằm trên một mặt phẳng.

Điều trị kháng sinh

Bác sĩ có thể khuyên nên điều trị kháng sinh bị nhiễm trùng tai trong các trường hợp sau đây:

Trẻ em dưới 6 tháng tuổi với chẩn đoán có thể nhiễm trùng tai.

Trẻ em từ 6 tháng đến 2 tuổi với chẩn đoán nhất định của nhiễm trùng tai.

Bất cứ ai có một nhiễm trùng tai có thể xảy ra và từ trung bình đến đau tai nghiêm trọng.

Bất cứ ai có một nhiễm trùng tai có thể xảy ra và sốt 390C hoặc cao hơn.

Ngay cả sau khi các triệu chứng đã được cải thiện, hãy chắc chắn sử dụng tất cả các thuốc kháng sinh theo chỉ dẫn. Không làm như vậy có thể dẫn đến nhiễm trùng định kỳ và đề kháng của vi khuẩn với thuốc kháng sinh. Nói chuyện với bác sĩ hoặc dược sĩ về những gì cần làm nếu vô tình bỏ qua một liều.

Ống dẫn tai

Nếu đã bị viêm tai giữa với tràn dịch, liên tục tích tụ chất dịch trong tai sau khi bị nhiễm trùng hoặc trong trường hợp không bị nhiễm trùng, bác sĩ có thể đề nghị một thủ tục dẫn nước từ tai giữa.

Trong một thủ tục phẫu thuật ngoại trú được gọi là một myringotomy, bác sĩ phẫu thuật tạo ra một lỗ nhỏ ở màng nhĩ cho phép hoặc hút các chất lỏng trong tai giữa. Một ống nhỏ được đặt trong cửa để giúp thông cho tai giữa và ngăn ngừa sự tích tụ các chất lỏng nhiều hơn nữa. Một ống được để lại tại chỗ cho sáu tháng đến một năm, ống khác được thiết kế để lâu hơn và có thể cần phải được phẫu thuật cắt bỏ.

Màng nhĩ đóng trở lại sau khi ống được lấy ra.

Điều trị viêm tai giữa mạn tính mủ

Nhiễm trùng mãn tính có kết quả là thủng màng nhĩ, mãn tính viêm tai giữa mủ là khó điều trị. Nó thường được điều trị bằng thuốc kháng sinh. Sẽ nhận được hướng dẫn về việc làm thế nào để hút chất lỏng ra ngoài qua ống tai trước khi hành nhỏ giọt kháng sinh.

Giám sát

Trẻ em bị nhiễm trùng thường xuyên hoặc kéo dài hoặc với chất lỏng liên tục trong tai giữa sẽ cần phải được theo dõi chặt chẽ. Nói chuyện với bác sĩ về mức độ thường xuyên. Bác sĩ có thể khuyên nên kiểm tra nghe thường xuyên và kiểm tra ngôn ngữ.

Phòng chống

Những lời khuyên sau đây có thể làm giảm nguy cơ nhiễm trùng tai phát triển:

– Ngăn chặn cảm lạnh và các bệnh khác. Dạy con rửa tay thường xuyên và kỹ lưỡng, và dạy con không chia sẻ đồ dùng ăn uống. Nếu có thể, giới hạn thời gian trong việc chăm sóc trẻ em trong nhóm.

– Tránh khói thuốc. Hãy chắc chắn rằng không có ai hút thuốc trong nhà.

– Bú sữa mẹ. Nếu có thể, bú ít nhất là sáu tháng. Sữa mẹ có chứa các kháng thể có thể cung cấp sự bảo vệ khỏi nhiễm trùng tai.

– Nếu ăn bình. Giữ em bé ở một vị trí thẳng đứng. Tránh chống chai trong miệng của bé trong khi nằm xuống.

– Nói chuyện với bác sĩ về tiêm chủng. Hãy hỏi bác sĩ về những gì tiêm chủng thích hợp. Mũi chích ngừa cúm theo mùa và vắc-xin phế cầu khuẩn có thể giúp ngăn ngừa nhiễm trùng tai.

Nếu thấy bản thân hay con của mình có những triệu chứng bệnh viêm tai giữa như trên, tốt nhất là bạn nên ra các phòng khám chuyên khoa để các bác sĩ chẩn đoán bệnh chính xác và có lộ trình điều trị phù hợp tránh để lâu xuất hiện các biến chứng làm bệnh trở nên khó điều trị hơn. Bài trên nói về nguyên nhân, biện  pháp điều trị bệnh viêm tai giữa, hy vọng bài viết giúp ích đến cho bạn.

Theo Dieutri.vn

Google+Facebook